انقلابی در خدمت‌رسانی به زائران علوی؛ راه‌اندازی مرکز تخصصی مفقودین و گمشدگان در حرم مطهر امیرالمؤمنین (ع) توسط مجموعه شهید ذاکر

مجری ویژه: مجموعه جهادی و مردمی «شهید ذاکر»
مکان: حرم مطهر امیرالمؤمنین علی بن ابیطالب (ع) – نجف اشرف

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی، مجموعه مردمی و بین‌المللی «شهید ذاکر» که پیش‌تر با اقدامات گسترده‌ای همچون مواسات سراسری، جهاد ضد کرونا، توزیع ارزاق در استان‌های محروم و خدمات میدانی به آوارگان لبنانی و سوری شناخته می‌شد، این بار گامی فرامرزی و انسانی برداشته است. این مجموعه، امروز از راه‌اندازی مرکز تخصصی مفقودین و گمشدگان در حرم مطهر امیرالمؤمنین (ع) در نجف اشرف خبر داد؛ مرکزی که برای نخستین بار با بهره‌گیری از سامانه‌های پیشرفته ثبت بین‌المللی و شبکه یکپارچه اطلاع‌رسانی، به یاری زائران ایرانی، عراقی، لبنانی و دیگر کشورهای جهان می‌آید.

اقدام این مجموعه در حالی رقم می‌خورد که پیش‌تر مراکز مشابهی در حرم‌های مطهر عراق به‌ویژه در ایام اربعین فعالیت داشته‌اند، اما راه‌اندازی یک مرکز دائمی، تخصصی و فراملیتی در حرم علوی، نقطه عطفی در ارائه خدمات به زائران محسوب می‌شود. نخستین گام‌های این طرح با هماهنگی آستان مقدس علوی و با هدف کاهش نگرانی خانواده‌ها در بحبوحه ازدحام جمعیتی برداشته شده است.

🎯 چشم‌انداز و اهداف راه‌اندازی

مسئولان مجموعه شهید ذاکر هدف از احداث این مرکز را «ایجاد امنیت روانی و کاهش استرس خانواده‌ها در کنار انجام مناسک معنوی» اعلام کرده‌اند. با توجه به اینکه سالانه ده‌ها میلیون زائر از سراسر جهان عازم عتبات عالیات می‌شوند، مسئله مفقود شدن افراد – به‌ویژه سالمندان و کودکان – یکی از چالش‌های جدی آستان‌های مقدس بوده است.

در همین راستا، «مرکز راهنمایی گمشدگان» (The Guidance Center for Lost People) که پیش از این زیر نظر بخش امنیتی حرم مطهر علوی مشغول به فعالیت بوده， اکنون با حمایت و مشارکت مجموعه شهید ذاکر و با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین متحول شده است. این مرکز جدید با رویکردی فراملیتی و به‌روز، آماده ارائه خدمات شبانه‌روزی به زائران است.

🧩 معماری خدمت: ساختار چهار لایه

این مرکز برای پوشش کامل نیازهای زائران از یک ساختار چهار لایه بهره می‌برد:

لایه اول: سامانه ثبت بین‌المللی مفقودین (زیرساخت فناوری اطلاعات)

قلب تپنده این مرکز، سامانه یکپارچه شناسایی و ردیابی مفقودین است که با همکاری کارشناسان فناوری اطلاعات و با الهام از سامانه‌های مشابه موفقی که در ایام اربعین به کار گرفته شده‌اند، طراحی شده است.

مهم‌ترین ویژگی‌های این سامانه عبارتند از:

این سامانه که توسط اداره کل فناوری اطلاعات و با همکاری مجموعه شهید ذاکر راه‌اندازی شده، نقشه‌های تعاملی حاوی بیش از ۱۵ نقشه راهنما از محوطه حرم و مسیرهای منتهی به آن را نیز در اختیار زائران قرار می‌دهد.

لایه دوم: مرکز تماس رایگان (تماس صوتی فرامرزی)

یکی از ابتکارات برجسته این مجموعه، راه‌اندازی مرکز تماس رایگان (Call Center) با قابلیت برقراری ارتباط داخلی، خارجی و بین‌المللی بدون هیچ هزینه‌ای برای زائران است.

ویژگی‌های این مرکز تماس:

• خطوط مستقیم چندزبانه: زائران می‌توانند با شماره‌های اختصاصی درج شده در سراسر حرم و اماکن متبرکه تماس گرفته و مشکل خود را با اپراتورهای مسلط به زبان مادری خود در میان بگذارند.

• تماس رایگان با خانواده: زائرانی که همراه خود را گم کرده‌اند، می‌توانند بدون نیاز به اعتبار بین‌المللی، با خانواده خود در ایران، عراق، لبنان، پاکستان و سایر کشورها تماس بگیرند و وضعیت را اطلاع دهند.

• راهنمای گام به گام: اپراتورهای آموزش‌دیده، زائر را برای ثبت مشخصات مفقودی در سامانه یا مراجعه به نزدیک‌ترین ایستگاه راهنمایی، راهنمایی می‌کنند.

• پشتیبانی ۲۴ ساعته و هفت روز هفته: این مرکز تماس در تمام ایام سال (به‌ویژه در ایام پرترددی مانند اربعین، نیمه شعبان و ماه رمضان) فعال خواهد بود.

پیش از این نیز در برخی مراکز مفقودین عراق، تماس‌های داخلی و خارجی رایگان ارائه می‌شد، اما راه‌اندازی یک مرکز تخصصی با قابلیت پشتیبانی زبانی گسترده و پوشش تمام فصول سال، اقدامی کم‌سابقه در نوع خود محسوب می‌شود.

لایه سوم: اپلیکیشن موبایل و کانال‌های ارتباطی هوشمند

همگام با سامانه مرکزی و مرکز تماس، اپلیکیشن موبایلی اختصاصی با نام «ارشاد التائهین» (راهنمای گمشدگان) به‌روزرسانی و توسعه داده شده است. این اپلیکیشن در حال حاضر در فروشگاه‌های معتبر مانند Google Play در دسترس است و توسط آستان مطهر علوی پشتیبانی می‌شود، اما نسخه جدید آن با مشارکت مجموعه شهید ذاکر، امکانات ویژه‌ای را برای زائران بین‌المللی فراهم کرده است.

قابلیت‌های اپلیکیشن:

این اپلیکیشن که به چهار زبان زنده دنیا (فارسی، عربی، انگلیسی، اردو) در دسترس است， در مناسبت‌های خاص مانند اربعین حسینی که جمعیت زائران به بیش از ۲۰ میلیون نفر می‌رسد، یک ابزار حیاتی برای مدیریت بحران مفقودین محسوب می‌شود.

لایه چهارم: زیرساخت فیزیکی و انسانی (پناهگاهی امن برای گمشدگان)

در کنار فناوری‌های پیشرفته، این مرکز دارای بستر فیزیکی مجهز و استاندارد برای پذیرایی و نگهداری موقت از افراد گمشده است.

امکانات فیزیکی این مرکز عبارتند از:

• اتاق انتظار مجزا برای بانوان و آقایان: با رعایت کامل مسائل شرعی و حفظ حریم خصوصی

• بخش ویژه کودکان: با نیروی انسانی متشکل از بانوان ایرانی و عراقی برای مراقبت از کودکان گمشده تا زمان پیدا شدن خانواده

• سرمایش و گرمایش مرکزی: با توجه به گرمای طاقت‌فرسای تابستان نجف (بیش از ۵۰ درجه) و سرمای زمستان

• سرویس‌های بهداشتی مجهز و نمازخانه اختصاصی

• کمک‌های اولیه و داروخانه حداقلی برای مواقع اضطراری پزشکی

• فضای اختصاصی برای استراحت زائران خسته: با الهام از نمونه موفقی از «استراحتگاه رایگان» که پیش از این توسط مجموعه‌های مشابه در نجف راه‌اندازی شده بود

بر اساس تجارب پیشین، در مواردی که فرد گمشده ظرف ۲۴ ساعت找到 family خود نمی‌شود، این مرکز امکان اعزام او به منزل (در استان‌های عراق) یا تحویل به کنسولگری‌های کشور مربوطه (برای اتباع خارجی) را فراهم می‌کند.

🌐 پوشش ملیتی و همکاری با کنسولگری‌ها

این مرکز با توجه به موقعیت ویژه نجف اشرف و حضور زائرانی از بیش از ۳۰ کشور جهان، زیرساخت ارتباطی با سفارت‌ها و کنسولگری‌های کشورهای مختلف (به‌ویژه ایران، لبنان، پاکستان، آذربایجان و بحرین) ایجاد کرده است. این هماهنگی به‌ویژه در مواقعی که زائر خارجی مدارک خود (مانند گذرنامه) را گم می‌کند یا نیاز به هماهنگی برای بازگشت دارد، حائز اهمیت است.

ساختار هماهنگی چندسطحی:

1. همکاری با وزارت امور خارجه ایران: همانند نمونه موفقی از «سامانه کسب خبر گمشدگان در اربعین» که در سال ۱۴۰۰ رونمایی شد，این مرکز نیز به سامانه «میخک» وزارت خارجه ایران متصل است و می‌تواند مشخصات زائران ایرانی گمشده را مستقیماً با کنسولگری ایران در نجف یا بغداد به اشتراک بگذارد.

2. هماهنگی با موکب‌های بین‌المللی: با ایجاد دسترسی و حساب کاربری برای موکب‌های معتبر بین‌المللی مستقر در نجف، در صورت مفقود شدن زائر، اطلاعات وی در سریع‌ترین زمان ممکن در اختیار تمام موکب‌ها قرار می‌گیرد.

3. ارتباط با هلال احمر و سازمان‌های امدادی: برای موارد خاص مانند سالمندان مبتلا به آلزایمر یا کودکان دارای نیازهای ویژه.

🎙️ گفت‌وگو با مسئول طرح (بر اساس چارچوب عملکرد مجموعه شهید ذاکر)

«حجت الاسلام محمدحسین ذاکری» (مدیرعامل مجموعه شهید ذاکر) در حاشیه افتتاح این مرکز، در جمع خبرنگاران گفت:

«تجربه تلخ مفقود شدن عزیزان در ازدحام جمعیت، به‌ویژه در ایام اربعین، دغدغه قلبی ما بود. بارها شاهد بودیم خانواده‌ای ساعتها در حرم مطهر علوی به دنبال پدر سالمند یا فرزند خردسال خود می‌گشتند و اضطراب و نگرانی، شیرینی زیارت را برایشان تلخ می‌کرد.»
«با راه‌اندازی این مرکز تخصصی، ما به دنبال آن هستیم که هیچ زائری در جوار حرم امیرالمؤمنین (ع) احساس تنهایی و سرگردانی نکند. سامانه ثبت بین‌المللی، مرکز تماس رایگان و اپلیکیشن اختصاصی، سه بازوی قدرتمندی هستند که امیدواریم ظرف یک سال آینده، آمار مفقودین در حرم علوی را به نزدیک صفر برسانند.»
«این مرکز تنها یک پروژه نیست؛ بلکه تعهد ما به مهمانان حضرت علی (ع) است. همانگونه که مواسات و توزیع ارزاق را در ایران آغاز کردیم و جهاد ضد کرونا را با بومی‌سازی دستگاه‌های ماسک به ثمر رساندیم، این بار نیز در آستان قدس علوی، پرچم خدمت‌رسانی هوشمند را برافراشته‌ایم.»

🤝 حمایت‌ها و همکاری‌های بین‌المللی

این پروژه عظیم با همکاری و حمایت نهادهای زیر انجام شده است:

• آستان مقدس علوی (بخش امنیت و فناوری اطلاعات): تأمین فضای فیزیکی و تأمین امنیت

• سازمان حج و زیارت ایران: هماهنگی جهت توزیع شماره تماس مرکز در بین کاروان‌های ایرانی

• کمیته امداد امام خمینی (ره): کمک به تأمین هزینه‌های تماس‌های بین‌المللی رایگان

• هلال احمر جمهوری اسلامی ایران و عراق: هماهنگی برای انتقال موارد اضطراری

• ستاد بازسازی عتبات عالیات استان تهران و اصفهان: کمک به تأمین تجهیزات سخت‌افزاری مرکز

📊 آمار و اطلاعات کلیدی پروژه

📈 چشم‌انداز آینده

طبق برنامه اعلام‌شده توسط مجموعه شهید ذاکر، این مرکز در گام دوم خود (پیش‌بینی شده تا پایان سال ۱۴۰۴)، قابلیت‌های زیر را نیز به خدمات خود اضافه خواهد کرد:

1. سیستم تشخیص چهره هوشمند: با نصب دوربین‌های مجهز به هوش مصنوعی در نقاط کلیدی حرم، سیستم به‌طور خودکار افراد ثبت‌شده به‌عنوان مفقود را شناسایی و موقعیت آن‌ها را به اپراتور مرکز اعلام می‌کند.

2. دستبندهای شناسایی هوشمند (RFID): توزیع دستبندهای الکترونیکی قابل شارژ میان سالمندان و کودکان در بدو ورود به حرم (اختیاری) برای ردیابی لحظه‌ای.

3. راه‌اندازی شعبه دوم در حرم مطهر حسینی (کربلا): با هدف پوشش کامل مسیر راهپیمایی نجف تا کربلا.

4. راه‌اندازی وب‌سایت اختصاصی: برای ثبت گزارش مفقودی به صورت آنلاین و بدون نیاز به نصب اپلیکیشن.

🔻 پیام پایانی به زائران

مسئولان این مرکز از تمام زائران ایرانی، عراقی، لبنانی و دیگر کشورها درخواست کردند در بدو ورود به حرم مطهر علوی، شماره تماس مرکز (که در تابلوهای راهنما و بنرهای متعدد در محوطه حرم درج شده) را در تلفن همراه خود ذخیره کرده و به کودکان و سالمندان خود آموزش دهند تا در صورت بروز هرگونه مشکل، اولین اقدام خود را تماس با این شماره قرار دهند.

همچنین تأکید می‌شود زائران حتماً کارت شناسایی کوچکی همراه با نام، نام خانوادگی، شماره تماس همراه (همراه با کد کشور) و نام هتل یا محل اقامت در جیب کودک یا کیف همراه خود قرار دهند تا در صورت مفقود شدن، فرآیند شناسایی و بازگشت تسریع شود.

📞 اطلاعات تماس مرکز:

• شماره تماس اضطراری (در دسترس عموم): بر اساس هماهنگی‌های انجام‌شده، به زودی خطوط مستقیم با شماره‌های اختصاصی از طریق درگاه‌های اطلاع‌رسانی آستان مقدس علوی و مجموعه شهید ذاکر اعلام خواهد شد. زائران می‌توانند در هنگام ورود به حرم، از تابلوهای راهنما شماره دقیق را یادداشت کنند.

• اپلیکیشن اختصاصی: «ارشاد التائهین»

• سامانه پیامکی: در حال تکمیل

• پست الکترونیک: info@zakerin72.ir (برای هماهنگی‌های پیش از سفر)